Hoe ontstaat kalkaanslag?

Kalkaanslag ontstaat door de aanwezigheid van calcium en magnesium in hard water. Deze mineralen zijn op zichzelf niet schadelijk, maar zodra water opdroogt, blijven ze achter in de vorm van witte, harde kalkafzetting. 

Je ziet kalkaanslag het vaakst in badkamers en keukens: op douchekoppen, kranen, tegels en in apparaten zoals waterkokers en koffiezetapparaten. Dit kan ontzettend frustrerend zijn, want het komt telkens weer terug, hoe vaak je ook schoonmaakt.

Wat zijn de gevolgen van kalkaanslag?

Kalkaanslag ziet er niet fraai uit en heeft daarnaast nog meer vervelende gevolgen:

• Het verlaagt de waterdruk, omdat kalk zich ophoopt in leidingen en douchekoppen.
• Het maakt oppervlakken dof en laat hardnekkige vlekken achter op tegels en glas.
• Het verhoogt je energiekosten, omdat boilers en vaatwassers minder efficiënt werken.
• Het zorgt voor snellere slijtage van huishoudelijke apparaten, waardoor die sneller aan vervanging toe zijn.

Meer weten over de gevolgen? Lees dan over de nadelen van hard water.

Welke soort aanslag heb je?

Niet elke aanslag is kalk, en het juiste middel hangt af van wat je ziet.

• Witte waas of vlekken. Dit is verse, lichte kalk, meestal op glas en chroom. Die haal je snel weg.
• Harde witte of grijze korst. Dit is oude kalk die zich heeft opgebouwd, vaak rond kranen en op de douchevloer. Hier heb je meer inwerktijd voor nodig.
• Bruine, gele of oranje aanslag. Dit is niet altijd kalk. In het toilet gaat het vaak om urinesteen, en elders kan ijzer in het water meespelen. Lees hier hoe je bruine aanslag in de wc verwijdert.

Welke middelen werken tegen kalk?

Voor kalk verwijderen heb je meestal genoeg aan één van onderstaande middelen. De tabel laat zien waar ze goed in zijn en waar je mee moet oppassen.

Wat je nooit moet doen:

• Meng azijn of andere zuren nooit met chloorbleek of een toiletreiniger met chloor. Daarbij komt giftig chloorgas vrij.
• Meng azijn en baking soda niet tegelijk. Ze heffen elkaars werking grotendeels op.
• Ventileer de ruimte en draag handschoenen bij sterkere middelen.

Zo verwijder je kalkaanslag in vier stappen

1. Maak het oppervlak nat en haal los vuil weg.
2. Doe een mengsel van (verwarmd) schoonmaakazijn en water in een plantenspuit en spuit het op de kalk.
3. Laat het 15 tot 30 minuten inwerken. Zit er een dikke laag, herhaal de behandeling dan.
4. Poets de losgekomen kalk weg met een doek of zachte borstel, spoel goed na met water en droog het oppervlak af.

Liever baking soda gebruiken? Maak een pasta van baking soda en een beetje water, breng die aan op de aanslag en laat hem 15 tot 30 minuten inwerken. Wrijf daarna de losgekomen kalk weg.

Droog het oppervlak altijd af. Zo blijft er geen water achter dat nieuwe kalkvlekken veroorzaakt.

Hoe pak je sterke of hardnekkige kalkaanslag aan?

Bij sterke kalkaanslag helpt meer contacttijd. Leg keukenpapier of een doek met azijn tegen een verticaal vlak, zoals een douchewand, zodat het middel niet wegloopt. Herhaal de behandeling liever twee keer dan dat je hard gaat schrobben. Lukt het dan nog niet, kies dan een commerciële ontkalker en volg de gebruiksaanwijzing.

Kalkaanslag verwijderen per oppervlak

Ga je kalkaanslag verwijderen, dan vraagt elk oppervlak een iets andere aanpak.

Glas en douchewand

Op glas werkt schoonmaakazijn goed. Spuit het op, laat het inwerken en neem het glas af met een microvezeldoek of trekker. Heeft je douchewand een coating tegen kalk? Lees dan eerst de instructies van de fabrikant, want schuren en sterke middelen kunnen de laag beschadigen.

Tegels en voegen

Keramische tegels kunnen goed tegen azijn. Voegen zijn gevoeliger, dus laat het middel daar niet te lang inwerken en spoel goed na. Alles over badkamertegels vind je in onze uitleg over badkamertegels schoonmaken.

Kranen, chroom en RVS

Rond kranen zit vaak een harde korst. Wikkel een doek met azijn om de kraan, laat het kort inwerken en spoel goed na. Wrijf daarna droog, dan blijft chroom glanzend. Gebruik op RVS geen schuurmiddel, want dat laat krassen achter.

Douchekop

Een verstopte douchekop geeft een lagere waterdruk en een ongelijkmatige straal. Haal de douchekop uit elkaar, laat de onderdelen weken in een ontkalkingsmiddel en zet hem weer in elkaar. Dit klusje moet je vaak om de paar weken herhalen. Op onze website vind je een uitgebreide uitleg over het ontkalken van je douchekop.

Toilet

In het toilet gaat het vaak om urinesteen en niet alleen om kalk. Een zuur middel werkt hier goed, maar meng het nooit met een reiniger die chloor bevat. Lees hier verder hoe je de bruine aanslag in je wc verwijdert.

Natuursteen en marmer

Gebruik op marmer, travertijn en kalksteen nooit azijn of citroenzuur. Het zuur tast het steen zelf aan. Kies een speciale natuursteenreiniger en volg het advies van de leverancier.

Apparaten

Ook in je apparaten bouwt kalk zich op. Lees hoe je een waterkoker, een koffiezetapparaat of een wasmachine ontkalkt.

Waar moet je voorzichtig mee zijn?

Niet elk materiaal verdraagt elk middel. Gebruik deze tabel als eerste controle en test een middel altijd op een onopvallende plek.

Hoe vaak moet je kalk verwijderen?

Dat hangt af van de hardheid van je water. Hoe harder het water, hoe sneller kalk zich opbouwt en hoe korter je tussen twee schoonmaakbeurten kunt wachten. Het gemiddelde kraanwater in Nederland heeft een hardheid van ongeveer 8 °dH.

Wil je weten hoe hard het water in jouw woonplaats is? Bekijk dan de waterhardheid per plaats.

Hoe voorkom je kalkaanslag?

Begin met gewoontes die niets kosten

• Trek de douchewand af of droog hem af na het douchen.
• Droog kranen af, dan kan het water niet opdrogen.
• Ventileer de badkamer, zodat oppervlakken sneller droog zijn.
• Ontkalk liever vaker en kort dan zelden en intensief.

Met een waterontharder is kalkaanslag verleden tijd

Een waterontharder is een effectieve oplossing voor het kalkaanslagprobleem. Dit apparaat pakt namelijk de oorzaken van kalkaanslag aan en niet de gevolgen. Een waterontharder haalt calcium en magnesium uit het water, waardoor er geen kalk meer ontstaat. Het resultaat? Zacht water dat je huis beschermt tegen kalkaanslag.

De voordelen van een waterontharder:

• Nooit meer kalkaanslag verwijderen: tegels, kranen en apparaten blijven schoon zonder extra moeite. 
• Tijdbesparing: je hoeft minder schoon te maken, want kalkaanslag heeft geen kans. 
• Langer behoud van apparaten: apparaten zoals je waterkoker, koffiezetapparaat en vaatwasser gaan langer mee zonder kalkafzetting. 
• Lagere energierekening: zacht water verbetert de efficiëntie van je apparaten, wat je energiekosten verlaagt. 
• Milieuvriendelijker en voordeliger: je hebt geen dure en agressieve schoonmaakmiddelen meer nodig.  

Veelgestelde vragen

Kan ik azijn en baking soda mengen?

Beter van niet. Azijn is een zuur en baking soda is basisch, dus ze heffen elkaars werking grotendeels op. Gebruik ze liever na elkaar of kies één van de twee.

Is azijn schadelijk voor rubber en voegen?

Bij langdurig contact kan azijn rubber afdichtingen en cementgebonden voeg aantasten. Laat het daarom niet langer inwerken dan nodig is, spoel goed na en droog het oppervlak af.

Hoe lang moet ik kalk laten inwerken?

Bij schoonmaakazijn of een pasta van baking soda werkt een inwerktijd van 15 tot 30 minuten meestal goed. Zit er een dikke laag, herhaal de behandeling dan in plaats van veel langer te wachten.

Waarom komt kalkaanslag steeds terug?

Zodra water opdroogt, blijven calcium en magnesium achter. Zolang je hard water gebruikt, ontstaat er dus telkens nieuwe aanslag. Afdrogen helpt, maar alleen een waterontharder pakt de oorzaak aan.

Welk middel werkt het beste tegen hardnekkige kalk?

Een zuur werkt het best, zoals citroenzuur, azijn of een commerciële ontkalker. Kies het middel op basis van het oppervlak, en volg bij sterkere middelen altijd de gebruiksaanwijzing.

Mag ik azijn gebruiken op natuursteen?

Niet op kalkhoudende natuursteen zoals marmer, travertijn en kalksteen. Zuur tast dit materiaal aan en laat doffe plekken achter. Gebruik een speciale natuursteenreiniger en volg het advies van de leverancier.

Lees ook